Một chuyên gia thường rơi vào bẫy bận rộn. Và càng bận rộn, chúng ta càng dễ đánh mất thói quen nhìn lại chính mình, rơi vào trạng thái sống mà không thực sự biết mình đang sống ra sao.
Socrates từng nói: “Một cuộc sống không được phản tỉnh là một cuộc sống không đáng sống.”
Có một cách rất đơn giản để thường xuyên nhìn lại, kết nối với chính mình, và sống sâu hơn, là hãy viết nhật ký. Sau đây là những lý do tại sao một chuyên gia nên bắt đầu và duy trì thói quen viết nhật ký mỗi ngày.
Lý do 1: Tư duy sâu
Thế giới ngày nay được thiết kế để phản ứng nhanh. Tin nhắn đến, ta trả lời. Một cuộc họp phát sinh, ta sắp xếp. Một vấn đề nảy sinh, ta xử lý ngay. Nhưng khi phản xạ trở thành thói quen, bạn dễ đánh mất một thứ quan trọng: khả năng phản chiếu.
Tư duy sâu hình thành từ việc ta biết dừng lại, biết nhìn lại những gì đã xảy ra và tự hỏi: chuyện đó có ý nghĩa gì, điều gì đang lặp lại, mình đang thay đổi theo hướng nào. Viết nhật ký là một điểm dừng như vậy. Chỉ cần một câu mỗi ngày cũng đủ để tạo ra khoảng lặng giữa dòng chảy, và nó có thể giúp bạn tư duy sâu hơn.
Tôi rất thích câu nói: “Nếu bạn đang tư duy, mà không viết nó ra, thì bạn chỉ tưởng là mình đang tư duy”.
Lý do 2: Bạn sẽ đúc kết được nhiều bài học sâu hơn
Chuyên gia là người biết đúc kết bài học và chia sẻ lại cho người khác. Việc viết nhật ký mang lại cơ hội học hỏi những bài học mới từ chính những kinh nghiệm cũ. Khi bạn viết xuống một điều gì đó đã xảy ra, bạn tạo ra điểm tựa để nhìn lại sau này.
Trong quá trình viết nhật ký, những bài học sẽ tự nhiên bật ra. Đọc lại những dòng nhật ký giống như đọc lại một bài học của chính mình. Mỗi lần đọc là một lần hiểu sâu hơn.
Lý do 3: Viết nhật ký giúp bạn muốn sống tốt hơn
Khi bạn biết rằng cuối ngày mình sẽ ghi lại một điều gì đó, tâm lý sẽ thay đổi. Bạn sẽ để ý nhiều hơn đến cách mình sống. Bạn sẽ muốn có điều gì đó tử tế để viết xuống: Một việc ý nghĩa; Một lựa chọn đúng… Chỉ cần một câu vào cuối ngày cũng đủ để thúc đẩy bạn sống có ý thức hơn trong hiện tại.
Lý do 4: Viết giúp bạn thấy hành trình trở thành chuyên gia
Để trở thành chuyên gia và ngày càng giỏi hơn là cả một hành trình. Viết nhật ký giúp bạn ghi lại hành trình đó. Từng bước nhỏ, từng thay đổi, từng lần bạn cố gắng. Có những lúc khó khăn, có những ngày đầy nỗ lực, và cũng có những thời điểm bạn đạt được thành công.
Chính những điều đó tạo nên câu chuyện mà sau này bạn sẽ dùng để giúp người khác. Không ai muốn tìm đến một chuyên gia quá hoàn hảo. Mọi người muốn học từ một người đã từng gặp khó khăn, từng sai lầm, từng thất bại giống như họ. Một người đã không bỏ cuộc, đã tìm cách vượt qua, và cuối cùng đạt được mục tiêu.
Nhật ký giúp bạn giữ lại câu chuyện thật ấy và tạo ra những câu chuyện chân thực cho những người mà bạn giúp đỡ.
Làm sao để hình thành thói quen viết nhật ký?
Viết nhật ký thì ai cũng biết. Vấn đề là không ai duy trì được.
Hầu hết chúng ta không thiếu kiến thức, chỉ thiếu hệ thống giúp kiến thức đó trở thành hành vi.
James Clear, tác giả cuốn Atomic Habits, đã đề xuất giải pháp cực kỳ đơn giản:
“Viết 1 câu mỗi ngày.”
Đúng đó, viết một câu mỗi ngày. Bạn không cần viết dài, hay viết hay, mà chỉ cần đều đặn.
Tại sao chiến lược này sẽ mang lại lợi thế?
Thứ nhất, nó sẽ cho phép chúng ta dễ dàng để khởi động. Viết một trang khiến chúng ta ngại, nhưng viết một câu thì ai mà chẳng viết được.
Thứ hai, khi viết xong, chúng ta có cảm giác mình đã hoàn thành một việc có ý nghĩa. Cảm giác hoàn thành ngay lập tức dẫn kích thích hệ thưởng dopamin.
Thứ ba, khi đã có thói quen, có sự tích lũy đều đặn, bạn sẽ thấy tự nhiên muốn viết nhật ký mỗi ngày. Bạn viết bao nhiêu là tùy bạn, nhưng giữ mức tối thiểu một câu mỗi ngày là được.
Mẫu nhật ký 1 câu dành cho chuyên gia
Bạn có thể chọn chủ đề mình muốn viết nhất, sau đó là sử dụng các câu hỏi gợi mở sau:
- Hôm nay, có chuyện gì đã xảy ra?
- Hôm nay, tôi biết ơn điều gì?
- Thành tựu quan trọng nhất tôi đạt được hôm nay là gì?
- Hôm nay, tôi học được bài học gì?
- Hôm nay, tôi cảm thấy thế nào?
- Hôm nay tôi gặp ai, làm việc với ai, và học được gì từ họ?
- Hôm nay tôi đã training/ coaching/ mentoring cho ai?
- Hôm nay tôi đã giúp ai phát triển?
Tổng kết
Viết một câu mỗi ngày là cách để bạn ghi lại hành trình của chính mình. Nhưng quan trọng hơn, đó là cách giúp bạn làm tư duy trở nên sắc bén hơn. Khi bạn dừng lại để viết, bạn đang học cách sống có chủ đích hơn từng chút một.
Bạn không cần nhiều thời gian. Bạn chỉ cần 60 giây, một câu và sự nhất quán.
Bởi vì: “Khi nhịp sống quá nhanh, khoảng dừng chính là sức mạnh.”
Gợi ý hành động
- Chọn 1 câu hỏi phù hợp với giai đoạn của bạn.
- Ghi 1 dòng vào cuối mỗi ngày – dùng sổ tay, Notion hay Google Keep… đều được.
- Thử duy trì 7 ngày, sau đó nhìn lại.
Bạn sẽ ngạc nhiên bởi sự sắc bén trong tư duy của chính mình, khi được nhìn bằng con mắt không còn bị cuốn theo nhịp sống.
Chào bạn,
Tôi là Trần Đức Hưng, tác giả trong lĩnh vực Tâm lý ứng dụng, NLP, Thôi miên.
Tôi bắt đầu nuôi dưỡng niềm đam mê sâu sắc với giáo dục và phát triển con người từ năm 2011. Từ đó đến nay, tôi đã và đang viết nhiều cuốn sách cung cấp kiến thức và kỹ năng thực tiễn, giúp mọi người phát huy tốt nhất tiềm năng của chính mình.